การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเยี่ยม     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  การคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นายคำ บุญลือชา

สถานที่ติดต่อ  บ้านเลขที่ ๔๔ หมู่ ๑ ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

ผลงานของอสม.ดีเยี่ยมชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ดำเนินพันธกิจคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และ ๒) ขับเคลื่อนกิจกรรมการสาธารณสุขพื้นฐาน ณ พื้นที่ ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่พ.ศ.๒๕๕๑ จนถึงปัจจุบัน (๒๕๕๗) มีการจัดตั้งเครือข่ายเฝ้าระวังและดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคระดับหมู่บ้าน จำนวน ๔๕ คน (หมู่บ้านละ ๕ คน) และเครือข่ายอย.น้อยระดับโรงเรียน ๒๐ คน (๔ โรงเรียน) รวมทั้งมีการจัดตั้งเครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคระดับหมู่บ้าน ตำบล และอำเภอ การพัฒนาตลาดสดเทศบาลต.หนองแปนเป็นตลาดสดน่าซื้อระดับดี และการติดป้ายอาหารรสชาดอร่อย ๒๘ ร้าน จากจำนวนทั้งหมด ๓๐ ร้าน การจัดการให้ความรู้ต่อประชาชนเพื่อเลือกซื้ออาหารและผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง การฝึกอบรมผู้ผลิต ผู้ประกอบการร้านอาหารและแผงลอยจำหน่ายอาหาร (โครงการตลาดสดน่าซื้อ และโครงการร้านอาหารแผงลอยปลอดภัยได้เกณฑ์มาตรฐาน) จนกลายมาเป็นแหล่งศึกษาดูงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ทั้งระดับอำเภอ จังหวัด และภาค ส่วนงานด้านสาธารณสุขมูลฐานมีการปรับปรุงและพัฒนา ศสมช.ภายใต้บริบทใหม่ คือ สุขศาลากาฬสินธุ์ ดำเนินการภายใต้เกณฑ์และรายละเอียดของกิจกรรมที่มีความชัดเจน คือ มาตรฐานสุขศาลากาฬสินธุ์ ที่ครอบคลุมทั้ง ๑)โครงสร้างการบริหาร ๒) การบริหารจัดการและการมีส่วนร่วม ๓) ระบบการให้บริการ และ ๔) งานด้านวิชาการ ส่งผลให้สุขศาลาบ้านหนองแปนได้รับการตรวจประเมินระดับทอง

สถานการณ์และความเป็นมา/ปัญหา

ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ เป็นตำบลขนาดกลาง ประกอบด้วย ๑๐ หมู่บ้าน และ ๑๑ ชุมชน มีจำนวนประชากร ๖๐๗๔ คน ร้านจำหน่ายอาหาร ๘ แห่ง ร้ายขายของชำ ๕๘ ร้าน และแผงลอยจำหน่ายอาหารสดในตลาดเทศบาล ๓๐ แผง ซึ่งชาวบ้านประสบปัญหาในการเลือกซื้ออาหารและผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้คุณภาพมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะเครื่องสำอาง ยาชุด/ยาลูกกลอน/ยามสมุนไพร เครื่องดื่ม ผลิตภัณฑ์ขายตรงที่มีการโฆษณาเกินจริง ผักสด อาหารสดและอาหารที่ปรุงจากร้านค้า เป็นต้น อันเป็นแรงบันดาลใจให้กับอสม.เจ้าของโครงการเข้ามาดำเนินการขับเคลื่อนการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ โดยอาศัยความร่วมมือจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจาก รพ.สต.บ้านหนองแปน และโรงพยาบาลอำเภอกมลาไสย อสม. ผู้ผลิต ผู้ประกอบการร้านอาหาร แผงลอยจำหน่ายอาหาร และชาวบ้าน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตในการเลือกซื้ออาหารและผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพต่อการอุปโภคและบริโภค เริ่มดำเนินงานตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๘

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ดำเนินงาน ในพื้นที่ ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๘-๒๕๕๗

วัตถุประสงค์

พัฒนาการให้บริการในศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) และขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรมสาธารณสุขมูลฐานต่างๆ เพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตของชาวบ้าน บ้านถาวรสามัคคี ต.หนองม่วง อ.โคกสูง จ.สระแก้ว

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงาน จัดทำแผนยุทธศาสตร์สาธารณสุข ๕ ปีว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ร่วมกับสำนักงานสาธารณสุขอำเภอกมลาไสย เข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตรต่างๆที่เกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ จัดทำโครงการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพต่างๆในพื้นที่ดำเนินการ และจัดทำแผนพัฒนา ศสมช.ให้เป็น สุขศาลากาฬสินธุ์

การดำเนินงาน  การจัดตั้งเครือข่ายเพื่อดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพที่เกิดขึ้นจริง และมีการจัดกิจกรรมอย่าต่อเนื่องสำหรับให้ความรู้ การเฝ้าระวัง และมีมาตรการที่ชัดเจนสำหรับการจัดการร้านค้า/ร้านจำหน่ายอาหารที่ไม่ได้คุณภาพ

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) กิจกรรมและโครงการการจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวมที่มีการดำเนินการเป็นประโยชน์ต่อชาวบ้านอย่างเป็นรูปธรรม

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• มีการประชาสัมพันธ์และรณรงค์ให้ประชาชนตื่นตัวในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างต่อเนื่อง
• จัดการอบรมผู้ผลิต ผู้ประกอบการร้านอาหาร และแผงลอยจำหน่ายอาหาร เป็นระยะๆติดต่อกัน
• จัดตั้งทีมงานอสม.ที่รับผิดชอบสำหรับการเฝ้าระวังและออกตรวจอาหารและผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ และดำเนินการติดป้ายทองให้กับร้านจำหน่ายอาหารปลอดภัยจำนวน ๒๘ ร้าน จากจำนวนทั้งหมด ๓๐ ร้าน
• เกิดเครือข่ายอย.น้อยในโรงเรียนเขต ต.หนองแปน โดยความร่วมมือกับ รพ.สต.หนองแปน โรงเรียนละ ๕ คน จำนวน ๔ โรงเรียน รวมทั้งหมด ๒๐ คน เพื่อทำหน้าที่เฝ้าระวังอาหารที่บริโภคภายในโรงเรียน
• เกิดเครือข่ายเฝ้าระวังและดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพระดับหมู่บ้าน จำนวน ๙ หมู่บ้านหมู่บ้านละ ๕ คน รวมทั้งหมด ๔๕ คน
• เกิดการส่งเสริมอาชีพการปลูกผัดปลอดสารพิษ ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ และงดใช้ยาฆ่าแมลง
• เกิดการพัฒนาและยกระดับ ศสมช. หมู่ ๑ ต.หนองแปง ขึ้นเป็นสุขศาลากาฬสินธุ์ ดำเนินการภายใต้หลักเกณฑ์ที่มีความชัดเจน คือ มาตรฐานสุขศาลากาฬสินธุ์ ที่ครอบคลุมทั้ง ๑)โครงสร้างการบริหารและการจัดการ ๒) การบริหารจัดการและการมีส่วนร่วม ๓) ระบบการให้บริการ และ ๔) งานด้านวิชาการ ส่งผลให้สุขศาลาบ้านหนองแปนได้รับการตรวจประเมินระดับทอง

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
• กระบวนการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ มีเครือข่ายการเฝ้าระวังครอบคลุมทุกหมู่บ้าน และทุกโรงเรียน รวมทั้งมีการขยายเครือข่ายออกไปยังตำบลและอำเภอต่างๆ ส่งผลให้ ต.หนองแปนเป็นสถานที่ศึกษาดูงานการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ
• ชาวบ้าน นักเรียน ผู้ผลิต ผู้ประกอบการร้านอาหาร และผู้จำหน่ายผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพเกิดความตระหนักถึงความสำคัญของการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และให้ความร่วมมือในการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งชาวบ้านมีการปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อจำหน่ายและบริโภคในครัวเรือนอย่างกว้างขวาง และเข้าถึงการได้รับบริการทางด้านสาธารณสุขที่ได้มาตรฐานจาก สุขศาลากาฬสินธุ์ ส่งผลให้มีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน นายคำ บุญลือชา เป็นผู้อาวุโสของ ต.บ้านแปน ประพฤติตนเป็นผู้หลักผู้ใหญ่ เป็นที่นับถือของชาวบ้าน อีกทั้งยังอุทิศตนเพื่อกิจกรรมสาธารณสุขมูลฐานมาอย่างยาวนาน และสนใจอย่างจริงจังในการขับเคลื่อนกิจกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ

ด้านทีมพี่เลี้ยง การสนับสนุนทางด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอำเภอ รพ.สต.หนองแปน

ทีมงาน อสม.  มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และเป็นทีมงานคุณภาพที่มีความมุ่งมั่นที่จะดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพให้ประสบความสำเร็จ

ประวัติของ อสม.

นายคำ บุญลือชา อายุ ๗๕ ปี สำเร็จการศึกษาประถมศึกษาปีที่ ๔ อาชีพทำนา ระยะเวลาที่เป็นอสม. ๓๒ ปี