การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเยี่ยม     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวม บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาการจัดการสุขภาพชุมชน

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นายบุญกอง ตราชู

สถานที่ติดต่อ  บ้านเลขที่ ๑๐๒ หมู่ ๘ บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร

บทคัดย่อ

ผลงานของอสม.ดีเยี่ยมชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวม ณ พื้นที่บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร ดำเนินการตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๐ กระทั่งปัจจุบัน (๒๕๕๗) คณะกรรมการชุมชนทำหน้าที่ร่วมกันบริหารจัดการครอบคลุมทั้ง ๕ ด้าน ดังมีผลสำเร็จของงานคือ ทางด้านเศรษฐกิจมีจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจศูนย์ข้าวชุมชนบ้านนาเรียงผลิตเมล็ดข้าวพันธุ์ดี เพื่อจำหน่าย แลก หรือยืม เมื่อ พ.ศ.๒๕๔๔ และโครงการเกษตรครบวงจรกับการจัดการสุขภาพ ด้านการสาธารณสุขมูลฐาน มีการพัฒนาศักยภาพ อสม.อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งจัดการให้ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานประจำหมู่บ้าน (ศสมช.) เป็นศูนย์กลางการให้บริการสาธารณสุขต่อชาวบ้าน เช่น รักษาพยาบาลเบื้องต้น จำหน่ายยาสามัญประจำบ้าน ตรวจคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การป้องกันและเฝ้าระวังไข้เลือดออกและไข้หวัดนก การคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และ การสำรวจข้อมูลความจำเป็นพื้นฐานในหมู่บ้าน ด้านสังคมและการพัฒนามีการจัดตั้งอาสาสมัครป้องกันกันภัยฝ่ายพลเรือน จัดตั้งกองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์ รวมทั้งโครงการพัฒนาหมู่บ้าน วัด และโรงเรียน เช่น การสร้างหอกระจายข่าว การสร้างซุ้มทางเข้าหมู่บ้าน การสร้างศาลาการเปรียญ เป็นต้น ด้านการศึกษา-ศาสนา-วัฒนธรรม มีการจัดตั้งคณะกรรมการวัฒนธรรมระดับตำบลเพื่อขับเคลื่อนโครงการต่างๆเช่น ส่งเสริมประเพณีดำนาและเกี่ยวข้าว กลุ่มกลองยาว กลุ่มสาภัญญะระดับเยาวชน และงานบุญและประเพณีต่างๆ รวมทั้งมีการส่งเสริมการแข่งขันกีฬาเพื่อสุขภาพ และการป้องกันยาเสพติด ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีโครงการกำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล ตลอดจนการรณรงค์ให้ชาวบ้านตระหนักถึงการรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อันส่งผลให้คุณภาพชีวิตของชาวบ้านบ้านนาเรียงมีพัฒนาการที่ดีขึ้นตามลำดับและยั่งยืนมากระทั่งปัจจุบัน

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร เป็นหมู่บ้านขนาดกลาง ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และยังคงมีปัญหาต่างๆที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตต่อชาวบ้าน เช่น ปัญหาความยากจน การทะเลาะวิวาทและยาเสพติด ปัญหาด้านสุขภาพ และปัญหาทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นต้น อสม.เจ้าของผลงานนี้เล็งเห็นว่า การแก้ปัญหาที่เน้นเพียงด้านใดด้านหนึ่งไม่อาจที่จะแก้ไขของชุมชนได้ในระยะยาว จึงมีแนวความคิดที่จะใช้แนวทางการจัดการแบบองค์รวมที่ครอบคลุมทั้งมิติเศรษฐกิจ สาธารณสุข สังคมและการพัฒนา การศึกษา-ศาสนา-วัฒนธรรม และ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นำมาใช้ในการพัฒนาหมู่บ้าน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวบ้านให้มีความยั่งยืนแบบค่อยเป็นค่อยไป

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ดำเนินงานในพื้นที่บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร ภายใต้กรอบการจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวม ระหว่าง พ.ศ.๒๕๔๐-๒๕๕๗

วัตถุประสงค์

เพื่อนำหลักการจัดการแบบองค์รวม มาใช้สำหรับพัฒนาสุขภาพและคุณภาพชีวิตของชาวบ้าน ณ บ้านนาเรียง ต.ไผ่ อ.ทรายมูล จ.ยโสธร

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงาน วางแผนดำเนินงานโครงการต่างๆในรูปแบบของคณะกรรมการชุมชน ร่วมกับ รพ.สต.ไผ่ และองค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และทีมอสม. ภายใต้บริบทการจัดการแบบองค์รวม

การดำเนินงานอสม.เจ้าของผลงานเป็นหัวหน้าโครงการต่างๆ และเป็นผู้นำการขับเคลื่อนกิจกรรมร่วมกับชาวบ้าน ประสานการทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) กิจกรรมและโครงการการจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวมที่มีการดำเนินการเป็นประโยชน์ต่อชาวบ้านอย่างเป็นรูปธรรม

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• ด้านเศรษฐกิจ – จัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจศูนย์ข้าวชุมชนบ้านนาเรียง ดำเนินการผลิตเมล็ดข้าวพันธุ์ดี เพื่อจำหน่าย แลก หรือยืม เมื่อ พ.ศ.๒๕๔๔ ประกอบด้วยสมาชิก ๓๓ คน ปัจจุบันมีเงินกองทุนหมุนเวียน ๑๗๕๑๒๗ บาท และโครงการเกษตรครบวงจรกับการจัดการสุขภาพ เช่น การทำนาแบบเกษตรอินทรีย์ การปลูกผักปลอดสารพิษ เป็นต้น
• ด้านการสาธารณสุขมูลฐาน – จัดการพัฒนาศักยภาพ อสม.อย่างต่อเนื่อง เช่น การอบรมให้ความรู้ การศึกษาดูงาน รวมทั้งการบริหารจัดการศูนย์สาธารณสุขมูลฐานประจำหมู่บ้าน (ศสมช.) ให้เป็นศูนย์กลางการให้บริการสาธารณสุขต่อชาวบ้าน เช่น รักษาพยาบาลเบื้องต้น จำหน่ายยาสามัญประจำบ้าน ตรวจคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การป้องกันและเฝ้าระวังไข้เลือดออกและไข้หวัดนก การคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และ การสำรวจข้อมูลความจำเป็นพื้นฐานในหมู่บ้าน
• ด้านสังคมและการพัฒนา – มีการจัดตั้งอาสาสมัครป้องกันกันภัยฝ่ายพลเรือนเพื่อรักษาความปลอดภัยในหมู่บ้าน กองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์ รวมทั้งโครงการพัฒนาหมู่บ้าน วัด และโรงเรียน เช่น การสร้างหอกระจายข่าว การสร้างซุ้มทางข้าหมู่บ้าน และการสร้างศาลาการเปรียญ เป็นต้น
• ด้านการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม – จัดตั้งคณะกรรมการวัฒนธรรมระดับตำบลเพื่อขับเคลื่อนและส่งเสริมโครงการต่างๆเช่น ประเพณีดำนาและเกี่ยวข้าว กลุ่มกลองยาว กลุ่มสาภัญญะระดับเยาวชน งานบุญและประเพณีต่างๆ รวมทั้งมีการส่งเสริมการแข่งขันกีฬาเพื่อสุขภาพ การออกกำลังกาย และการป้องกันยาเสพติด
• ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม – มีโครงการกำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล ตลอดจนการรณรงค์ให้ชาวบ้านตระหนักถึงการรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
การจัดการสุขภาพชุมชนแบบองค์รวมที่ครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ สาธารณสุข สังคมและการพัฒนา การศึกษา-ศาสนา-วัฒนธรรม และ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้คุณภาพชีวิตของชาวบ้านบ้านนาเรียงมีพัฒนาการที่ดีขึ้นตามลำดับ สืบต่อเนื่องมากระทั่งปัจจุบัน

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน นายบุญกอง ตราชู บำเพ็ญตนเป็นผู้นำด้านการพัฒนาหมู่บ้านมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่พ.ศ.๒๕๔๐ สืบต่อมากระทั่งปัจจุบัน

ด้านทีมพี่เลี้ยง การสนับสนุนทางด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุข รพ.สต.ไผ่ และความร่วมมือในการพัฒนาจากองค์กรบริหารส่วนตำบลไผ่

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงาน อสม. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และชาวบ้านมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และเป็นทีมงานคุณภาพ

ประวัติของ อสม.

นายบุญกอง ตราชู อายุ ๔๖ ปี สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ระยะเวลาที่เป็นอสม. ๑๗ ปี