การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเยี่ยม     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  การเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นางยุพารักษ์ พรมนอก

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๑๙ หมู่ ๔ บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น

บทคัดย่อ

ผลงานของอสม.ดีเยี่ยมชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ ภายใต้รูปแบบหมู่บ้านจัดการสุขภาพ ณ พื้นที่บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น ดำเนินการตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๐ สืบเนื่องจนกระทั่งปัจจุบัน (๒๕๕๗) ดังมีผลสำเร็จคือ เกิดการสร้างนวัตกรรมหมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้า มีการจัดตั้งเครือข่ายเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อในหมู่บ้าน และรณรงค์ให้ชาวบ้านตื่นตัวและตระหนักต่อภัยโรคไม่ติดต่อ รวมทั้งมีการจัดตั้งโครงการเซียนน้อยในโรงเรียน ๗ แห่งเพื่อรองรับภารกิจดังกล่าวจำนวน ๑๖๐ คน และโครงการอบรมดูแลสุขภาพตนเองและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ (๑๕๐ คน) นอกจากนี้ยังมีการจัดตั้งชมรมผู้สูงอายุ พร้อมกับมีกิจกรรมต่อเนื่อง ธนาคารขยะในโรงเรียน (๗ โรงเรียน) โครงการหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โครงการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ การสร้างภาคีเครือข่าย อย.น้อยเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และ โครงการพัฒนาศักยภาพ อสม.เชี่ยวชาญ เป็นต้น อันส่งผลให้บ้านดอนแขมเป็นหมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้า ที่กำลังพัฒนาไปสู่โครงการตำบลต้นแบบงานศพปลอดเหล้า และชาวบ้านมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น เป็นตำบลขนาดกลางที่ชาวบ้านส่วนใหญ่มีฐานนะยากจน วิถีชีวิตของชาวบ้านยังวนเวียนอยู่กับอบายมุข โดยเฉพาะการพนันและการดื่มเหล้าในโอกาสต่างๆ อีกทั้งยังมีพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่พึงประสงค์ อันเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไม่ติดต่อ เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง เป็นต้น อสม.เจ้าของผลงานชิ้นนี้มีความตั้งใจที่จะดำเนินโครงการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อในหมู่บ้าน เพื่อสร้างหมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้า พัฒนาพฤติกรรมสุขภาพของชาวบ้าน และดำเนินกิจกรรมสาธารณสุขมูลฐานอื่นๆ เพื่อให้ชาวบ้านมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ดำเนินกิจกรรมและโครงการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ ในพื้นที่บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น ระหว่าง พ.ศ.๒๕๔๐ ถึง ๒๕๕๗

วัตถุประสงค์

ดำเนินกิจกรรมและโครงการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ ภายใต้กรอบหมู่บ้านจัดการสุขภาพ ณ บ้านดอนแขม ต.ยางคำ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงาน วางแผนดำเนินกิจกรรมและโครงการต่างๆในรูปแบบของคณะกรรมการชุมชน ร่วมกับ รพ.สต.ยางคำ และองค์การบริหารส่วนตำบลยางคำ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แกนนำสร้างสุขภาพชุมชน และทีมอสม. ภายใต้บริบทหมู่บ้านจัดการสุขภาพ โดยทำการคัดสรรค์แกนนำสร้างสุขภาพชุมชนมาจากชาวบ้านที่มีพฤติกรรมสุขภาพดีและเป็นที่ยอมรับนับถือของชุมชน

การดำเนินงาน อสม.เจ้าของผลงานเป็นหัวหน้าโครงการต่างๆ และเป็นผู้นำการขับเคลื่อนกิจกรรมร่วมกับชาวบ้าน ประสานการทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) กิจกรรมและโครงการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไม่ติดต่อ ที่มีการดำเนินการเป็นประโยชน์ต่อชาวบ้านอย่างเป็นรูปธรรม

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• เกิดการสร้างนวัตกรรมหมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้า โดยมีการติดป้าย งานศพปลอดเหล้า สำหรับงานศพที่จัดขึ้นในชุมชน
• มีการจัดตั้งเครือข่ายเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อในหมู่บ้าน และรณรงค์ให้ชาวบ้านตื่นตัวและตระหนักต่อภัยโรคไม่ติดต่อ รวมทั้งมีการจัดตั้งโครงการเซียนน้อยในโรงเรียน ๗ แห่งเพื่อรองรับภารกิจดังกล่าวจำนวน ๑๖๐ คน และโครงการอบรมดูแลสุขภาพตนเองและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ จำนวน ๑๕๐ คน
• มีการจัดตั้งชมรมผู้สูงอายุ พร้อมกับดำเนินกิจกรรมต่อเนื่อง ธนาคารขยะในโรงเรียน จำนวน ๗ โรงเรียน โครงการหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โครงการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ การสร้างภาคีเครือข่าย อย.น้อยเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ และ โครงการพัฒนาศักยภาพ อสม.เชี่ยวชาญ เป็นต้น
• บ้านดอนแขมเป็นหมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้า ที่อยู่ในระหว่างดำเนินการพัฒนาไปสู่โครงการตำบลต้นแบบงานศพปลอดเหล้า

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
ปัญหาโรคไม่ติดต่อของหมู่บ้านดอนแขมได้รับการจัดการให้อยู่ในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุม หมู่บ้านต้นแบบปลอดเหล้าเป็นความสำเร็จที่เป็นรูปธรรม ภายใต้รูปแบบของหมู่บ้านจัดการสุขภาพ และอยู่ในระหว่างการดำเนินการไปสู่ตำบลปลอดเหล้า ชาวบ้านส่วนใหญ่ตระหนักถึงความสำคัญของโรคไม่ติดต่อและได้รับผลของการพัฒนาให้มีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน นางยุพารักษ์ พรมนอก อุทิศตนเป็นผู้นำด้านการพัฒนาหมู่บ้านมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่พ.ศ.๒๕๓๘ สืบต่อมากระทั่งปัจจุบัน

ด้านทีมพี่เลี้ยง การสนับสนุนทางด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุข รพ.สต.ยางคำ และความร่วมมือในการพัฒนาจากองค์กรบริหารส่วนตำบลยางคำ

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงาน อสม. แกนนำสร้างสุขภาพ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และชาวบ้านมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และเป็นทีมงานคุณภาพ

ประวัติของ อสม.

นางยุพารักษ์ พรมนอก อายุ ๔๘ ปี สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง ระยะเวลาที่เป็น อสม. ๑๙ ปี