การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเด่นระดับชาติ     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  : นวัตกรรมสุขภาพและการจัดการสุขภาพชุมชน ณ บ้านหมู่ ๑๐ ต.ท่าม่วง อ.เทพา จ.สงขลา

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาปฏิบัติงานในพื้นที่พิเศษชายแดนภาคใต้

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นายเจ๊ะอับดุลเล๊าะ ยิสัน

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๑๐๑ หมู่ ๑๐ ตำบลท่าม่วง อำเภอเทพา จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

สถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่พิเศษสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ก่อให้เกิดประเด็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัย คุณภาพชีวิตและสุขภาพของชาวบ้าน รวมทั้งความปลอดภัยของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อสม.ผู้ปฏิบัติงานได้คิดค้น นวัตกรรมเพื่อสุขภาพ ตามแนวทางของเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อให้ชุมชนพึ่งพากันเอง ปลูกผักไว้สำหรับบริโภค และสมุนไพรไว้สำหรับการบำบัดด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้าน อีกทั้งยังเป็นการลดความเสี่ยงที่จะต้องเดินทางออกนอกบ้านไปสำหรับการหาอาหารอีกด้วย การดำเนินงานการจัดการสุขภาพชุมชนอื่นๆ ยังคงดำเนินไปตามปกติ ประชาชนในเขตรับผิดชอบมีความรักความสามัคคี ประสานความร่วมมือกับทุกฝ่ายประชาชนมีสุขภาพแข็งแรงเด็กอายุ๐ - ๕ ปี ได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ ประชาชนมีความรู้ในการป้องกันโรคต่างๆ เช่น โรคไข้เลือดออก คอตีบเป็นต้น และในอนาคตอันใกล้นี้ จะพยายามผลักดันให้เป็นหมู่บ้านเป้าหมายสำหรับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

ตำบลท่าม่วง อำเภอเทพา จังหวัดสงขลา เป็นพื้นที่ที่อยู่ในเขตพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ อันมีเหตุการณ์ความไม่สงบเกิดขึ้นอยู่เสมอ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความปลอดภัย คุณภาพชีวิต และความปลอดภัยของชาวบ้าน มีหลายเหตุการณ์ด้วยกันที่ชาวบ้านต้องประสบเหตุร้ายเนื่องจากต้องเดินทางออกจากบ้านไปเพื่อหาอาหารนอกหมู่บ้าน ผู้ปฏิบัติงานจึงได้คิดหาวิธีเพื่อลดความเสี่ยงดังกล่าว นวัตกรรมเพื่อสุขภาพ ตามแนวทางของเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นน่าจะเป็นหนทางหนึ่งที่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ อีกทั้งปัญหาสาธารณสุขพื้นฐานของชาวบ้าน ยังคงดำเนินการคู่ขนานกันไป

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ความเห็นออกเห็นใจต่อชาวบ้านที่ต้องเผชิญกับความเสี่ยง ภายใต้สถานการณ์ความไม่สงบ เพื่อลดความเสี่ยงดังกล่าว

วัตถุประสงค์

เพื่อใช้นวัตกรรมเพื่อสุขภาพช่วยเหลือชาวบ้าน ลดความเสี่ยงที่จะต้องออกไปหาอาหารนอกหมู่บ้าน ส่งส่งเสริมให้มีสุขภาพดียิ่งขึ้น ในพื้นที่ที่มีสถานการณ์ความไม่สงบ

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงานและทีมงาน การเตรียมตัวและเตรียมความพร้อมสำหรับการรับสถานการณ์ขณะปฏิบัติงานเช่น การติดต่อสื่อสาร การประสานงาน การเตรียมยาและเวชภัณฑ์สำหรับการปฐมพยาบาลเบื้องต้น การประชุมเพื่อติดตามสถานการณ์และพบปะกันที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล การประสานงานและตรวจสอบข่าวกับฝ่ายความมั่นคง เกี่ยวกับเส้นทางที่จะออกปฏิบัติงาน การติดต่อแจ้งข่าวกับผู้นำชุมชน และการประสานงานกับ อสม. พื้นที่ใกล้เคียง

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) การลงพื้นที่ ทำงานร่วมกัน และรับฟังความคิดเห็นการสะท้อนกลับของปัญหาว่า ได้รับการแก้ไข หรือไม่ อย่างไร ทำการประเมินจากกิจกรรมที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน

ผลผลิตที่เกิดขึ้น : นวัตกรรมสุขภาพ
กลยุทธ์ “ชุมชนพึ่งชุมชน” เป็นการเสริมสร้างความเข้มแข็งและการมีส่วนร่วมของชุมชน ท้องถิ่น โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้กับการดูแลสุขภาพ เนื่องจากในพื้นที่เกิดเหตุการณ์ความไม่สงบ จึงต้องใช้วิธีการพึ่งชุมชน เพื่อชุมชน โดยนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ ให้ชุมชนมีการปลูกผัก พืชสมุนไพรกินเอง เพื่อลดรายจ่าย ลดความเสี่ยงการเดินทางออกนอกพื้นที่ซึ่งเสี่ยงต่อการถูกลอบทำร้าย ทำให้เกิดชุมชนต้นแบบ ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรง ผูกมิตรไมตรีระหว่างบ้านต่อบ้าน มีการจัดกลุ่มแม่บ้านตัดเย็บเสื้อผ้า การเลี้ยงเป็ด ไก่ไว้กินกันเองที่บ้าน เกิดความสุขสงบและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

ผลผลิตทางด้านสาธารณสุขมูลฐาน
เด็กอายุ๐ - ๕ ปี ได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ประชาชนมีความรู้ในการป้องกันโรคต่างๆ เช่น โรคไข้เลือดออก คอตีบเป็นต้นหมู่ อนาคตอันใกล้นี้มีเป้าหมายว่า จะพัฒนาขึ้นเป็นหมู่บ้านเป้าหมายปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น จากสภาพปัญหาจากเหตุการณ์ความไม่สงบ ทำให้ประชาชนในพื้นที่ไม่สามารถรับบริการด้านสาธารณสุขได้อย่างต่อเนื่อง และ อสม.ต้องเสี่ยงภัยปฏิบัติงานด้วยความยากลำบาก หากทีมงาน อสม. ยังคงออกให้บริการทางด้านสุขภาพในชุมชน และได้รับความร่วมมือจากประชาชนในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี เพื่อเป้าหมายของการมีสุขภาพที่ดีของชาวบ้าน

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน
ยึดถือ ความรักความสามัคคี ความเอื้ออาทรของคนในชุมชน การทำงานเป็นทีมในพื้นที่วิกฤต การสร้างความเชื่อมั่นและศรัทธากับประชาชนและองค์กรในหมู่บ้าน การประสานงานและบริหารงานที่ดีกับหน่วยงานและองค์กรอื่นๆ

ด้านทีมพี่เลี้ยง ผู้นำชุมชนให้ความร่วมมือ อสม.มีความเชื่อมั่นในการทำงานด้านสุขภาพ

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงานอสม.มีการทำงานเป็นทีม มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ประวัติของ อสม.

นายเจ๊ะอับดุลเล๊าะ ยิสันสำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ ๔ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมปฏิบัติงานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๔ นับเป็นระยะเวลา ๒๓ ปี ผ่านการอบรมหลักสูตรพื้นฐาน และหลักสูตรเฉพาะ เช่น เครือข่ายชุมชนเยียวยาจิตใจประชาชน ๔ จังหวัดชายแดนใต้และอาสาสมัครสาธารณสุขเชี่ยวชาญสาขาพื้นที่วิกฤติ