การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเด่นระดับชาติ     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  : การปฏิบัติหน้าที่เสี่ยงภัยของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่พิเศษ บ้านหมู่ ๓ ต.บาเจาะ อ.บันนังสตา จ.ยะลา

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาปฏิบัติงานในพื้นที่พิเศษชายแดนภาคใต้

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นางสาวยุวารี สะนิ

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๑๗๓ หมู่ ๓ ตำบลบาเจาะ อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา

บทคัดย่อ

ตำบลบาเจาะ อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลาเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีเหตุการณ์ความไม่สงบเกิดมากที่สุดแห่งหนึ่งในพื้นที่พิเศษจังหวัดชายแดนภาคใต้ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต้องเผชิญกับความเสี่ยงในขณะปฏิบัติหน้าที่อยู่เป็นประจำกรณีของผู้ปฏิบัติงานที่ได้เผชิญเหตุการณ์ร้ายแรงสามเหตุการณ์เมื่อพ.ศ.๒๕๕๖คือ ๑) การช่วยสตรีตั้งครรภ์ใกล้คลอดขณะที่ผู้ก่อความไม่สงบกำลังควบคุมชาวบ้านให้ไปรวมตัวกันที่มัสยิด ๒) การช่วยเหลือเด็กพิการขณะมีเหตุการณ์ยิงปะทะกันระหว่างเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงกับผู้ก่อความไม่สงบ และ ๓) ประสบเหตุการณ์ยิงชาวบ้านหน้าสถานีอนามัยขณะกำลังเดินทางไปรพ.สต.เพื่อส่งรายงานประจำเดือน ขณะเดียวกันยังต้องปฏิบัติหน้าที่ตามปกติของอสม. เช่นการควบคุมโรคไข้เลือดออก (การให้สุขศึกษาแจกทรายอะเบทและพ่นควันในพื้นที่ระบาด) การควบคุมโรคไข้มาลาเรีย การคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูกและเต้านมโดยการให้ความรู้และติดตามกลุ่มเป้าหมายให้มารับบริการตรวจมะเร็งปากมดลูก การคัดกรองโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานในกลุ่มเป้าหมาย การป้องกันยาเสพติดในชุมชนโดยจัดบอร์ดให้ความรู้ในชุมชน การจัดกิจกรรมกีฬาต้านยาเสพติดแก่เยาวชน การจัดกิจกรรมทางศาสนาเพื่อเยียวยาสภาพทางจิตใจ การเยี่ยมให้กำลังใจติดตามอาการและให้ความช่วยเหลือ

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

สถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่พิเศษสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเฉพาะพื้นที่ ตำบลบาเจาะอำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีเหตุการณ์ความไม่สงบเกิดมากที่สุดแห่งหนึ่ง ก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและปัญหาสุขภาพของชาวบ้าน อีกทั้งอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต้องเผชิญกับความเสี่ยงในขณะปฏิบัติหน้าที่อยู่เสมอ และเป็นสถานการณ์ที่เจ้าหน้าที่ของทางราชการปฏิบัติหน้าที่ด้วยความยากลำบาก อสม.ในพื้นที่จึงต้องปฏิบัติหน้าที่ช่วยเหลือชาวบ้านยามที่ประสบกับปัญหาทางสุขภาพ หากด้วยความมุ่งมั่นและแรงบันดาลใจที่จะช่วยเหลือชาวบ้านที่ประสบชะตะกรรม จึงได้อุทิศตนเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ของ อสม. ตามปกติ และยามที่เกิดเหตุความไม่สงบ

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

เกิดจากแรงบันดาลใจที่เห็นความทุกข์ยากของชาวบ้าน มีคุณภาพชีวิตที่ไม่ได้มาตรฐาน อันเนื่องมาจาก เหตุการณ์ความไม่สงบ

วัตถุประสงค์

เพื่อช่วยเหลือชาวบ้านที่มีปัญหาทางด้านสุขภาพ และส่งส่งเสริมให้มีสุขภาพดียิ่งขึ้น ในพื้นที่ที่มีสถานการณ์ความไม่สงบ

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงานและทีมงาน การเตรียมตัวและเตรียมความพร้อมสำหรับการรับสถานการณ์ขณะปฏิบัติงานเช่นการติดต่อสื่อสารการประสานงานการเตรียมยาและเวชภัณฑ์สำหรับการปฐมพยาบาลเบื้องต้นการประชุมเพื่อติดตามสถานการณ์และพบปะกันที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลการประสานงานและตรวจสอบข่าวกับฝ่ายความมั่นคงเกี่ยวกับเส้นทางที่จะออกปฏิบัติงานการติดต่อแจ้งข่าวกับผู้นำชุมชนและการประสานงานกับอสม. พื้นที่ใกล้เคียง

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) การลงพื้นที่ ทำงานร่วมกัน และรับฟังความคิดเห็นการสะท้อนกลับของปัญหาว่า ได้รับการแก้ไข หรือไม่ อย่างไร ทำการประเมินจากกิจกรรมที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน

ผลผลิตที่เกิดขึ้น : กรณีตัวอย่างของการเผชิญเหตุการณ์ความไม่สงบระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ อสม.
• การช่วยสตรีต้องครรภ์ใกล้คลอดในขณะที่ผู้ก่อความไม่สงบกำลังควบคุมชาวบ้านให้ไปรวมตัวกันในมัสยิด โดยทำการประสานงานกับมูลนิธิกู้ภัยใน อำเภอบันนังสตา
• การเข้าไปช่วยเหลือเด็กพิการในขณะมีเหตุการณ์ยิงปะทะกันระหว่างเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงกับผู้ก่อความไม่สงบ • ประสบเหตุการณ์ยิงชาวบ้านหน้าอนามัยในขณะกำลังเดินทางไปที่ รพ.สต.เพื่อส่งรายงานประจำเดือน

ผลผลิตทางด้านสาธารณสุขมูลฐาน
๑) การควบคุมโรคไข้เลือดออก การให้สุขศึกษา แจกทรายอะเบท และพ่นควันในพื้นที่ระบาด
๒) การควบคุมโรคไข้มาลาเรีย ด้วยการพ่นยาในพื้นที่ระบาด
๓) การคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูกและเต้านม โดยการให้ความรู้และติดตามกลุ่มเป้าหมายให้มารับบริการตรวจมะเร็งปากมดลูก
๔) การคัดกรองโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานในกลุ่มเป้าหมาย
๕) การป้องกันยาเสพติดในชุมชนโดยจัดบอร์ดให้ความรู้ในชุมชน จัดกิจกรรมกีฬาต้านยาเสพติดแก่เยาวชน
๖) กิจกรรมทางศาสนาเพื่อเยียวยาสภาพทางจิตใจ
๗) การเยี่ยมให้กำลังใจ ติดตามอาการและให้ความช่วยเหลือ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น จากสภาพปัญหาจากเหตุการณ์ความไม่สงบ ทำให้ประชาชนในพื้นที่ไม่สามารถรับบริการด้านสาธารณสุขได้อย่างต่อเนื่อง และ อสม.ต้องเสี่ยงภัยปฏิบัติงานด้วยความยากลำบาก หากทีมงาน อสม. ยังคงออกให้บริการทางด้านสุขภาพในชุมชน และได้รับความร่วมมือจากประชาชนในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี เพื่อเป้าหมายของการมีสุขภาพที่ดีของชาวบ้าน

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน
-การยึดหลักศาสนา ส่งเสริมการทำความดี ห้ามปรามการทำชั่วการช่วยเหลือผู้ยากจน ผู้ด้อยโอกาส
-มีความมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง รับฟังความคิดเห็นของทุกฝ่ายนำมาวิเคราะห์ และพิจารณา
-ร่วมประสานและทำกิจกรรมในชุมชนเพื่อสังคมรับผิดชอบในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากชุมชนให้ดีที่สุด ไฝ่รู้ หาความรู้ตลอดเวลา ใช้คติ “ในโลกนี้มีอะไรมากมายที่เราไม่รู้ เราจึงต้องเรียนรู้ตลอดเวลา”รู้จักทำสิ่งใหม่ๆ กล้าคิดกล้าทำ กล้าเปลี่ยนแปลง และ ทำเพื่อประโยชน์ส่วนร่วม

ด้านทีมพี่เลี้ยง ทีมพี่เลี้ยงจาก รพ.สต. มีบทบาทที่สำคัญในการให้ข้อคิดเห็นเรื่องการจัดการ การวางแผนการดำเนินงาน สร้างความเข้มแข็งด้านวิชาการ ทำให้ อสม. มีความเชื่อมั่นในการทำงานด้านสุขภาพ และสามารถถ่ายทอดความรู้แก่ประชาชนในหมู่บ้าน จนได้รับการยอมรับและเชื่อถือ

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงานอสม.มีการทำงานเป็นทีม มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และ เป็นทีมงานที่มีคุณภาพ

ประวัติของ อสม.

นางสาวยุวารี สะนิอายุ ๓๕ ปี สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ ๖ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เริ่มปฏิบัติงาน อสม. ตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๕ นับเป็นระยะเวลา ๑๑ ปี ผ่านการอบรมหลักสูตรพื้นฐาน และการอบรมเฉพาะ เช่น การป้องกันและตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านมสายใยรัก แห่งครอบครัวการป้องกันยาเสพติดในชุมชนการป้องกันอุบัติเหตุและกรณีฉุกเฉินบทบาทและแกนำสตรีในการดูแลเยียวยาช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบหลักเศรษฐกิจพอเพียง