การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเด่นระดับชาติ     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  : นมแม่ สายใยรักแห่งครอบครัวเพื่อการเสริมสร้างสุขภาพของแม่และทารก บ้านบูเก๊ะตา ต.โล๊ะจูด อ.แว้ง จ.นราธิวาส

สาขาที่เด่นของผลงาน  นมแม่ สายใยรักแห่งครอบครัว

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นางมารีนี อาเดอนาน

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๑๙/๔ หมู่ ๒ บ้านบูเก๊ะตา ต.โล๊ะจูด อ.แว้ง จ.นราธิวาส

บทคัดย่อ

ปัญหาสุขภาพและคุณภาพชีวิตของ หญิงตั้งครรภ์ และ หญิงหลังคลอดและทารก ในพื้นที่ตำบลโล๊ะจูด อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส เป็นปัญหาสำคัญที่เรื้อรังมานาน เนื่องจากบุคคลเหล่านี้ต้องเดินทางไปประกอบอาชีพ ณ ประเทศมาเลเซีย ที่มีเขตแดนติดต่อกับประเทศไทย ผลงานชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อขับเคลื่อนแผนสุขภาพอนามัยแม่และเด็กโดยใช้หลักการ ๓ ก. ( กรรมการ กองทุนและกำลังคน ) บูรณาการเข้ากับการใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ นวัตกรรมนมแม่สายใยรักแห่งครอบครัว และหลักการของศาสนาอิสลาม สำหรับการแก้ปัญหาอีกด้วย ผลของการปฏิบัติงาน พบว่า มีการรณรงค์ให้หญิงตั้งครรภ์ฝากครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ รับประทานอาหารเสริมธาตุเหล็กและไอโอดีน รวมทั้งผักพื้นบ้าน แนะนำให้สามีช่วยบันทึกภาวะซีดของภรรยา กรณีของสตรีหลังคลอดมีการออกเยี่ยมบ้านเป็นประจำ พร้อมกับชุดของขวัญและคำแนะนำต่างๆสำหรับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เป็นผลงานที่ยกระดับคุณภาพชีวิตของหญิงตั้งครรภ์ หญิงหลังคลอดและทารกได้อย่างเป็นรูปธรรม

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

ชาวบ้านที่อาศัยในตำบลโล๊ะจูด อ.แว้ง จ.นราธิวาส ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีเขตแดนติดต่อกับประเทศมาเลเซีย ชาวบ้านมักเดินทางไปประกอบอาชีพอยู่เสมอ อีกทั้งยังประสบกับปัญหาความไม่สงบซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะปัญหาสุขภาพและอนามัยของหญิงตั้งครรภ์ และหญิงหลังคลอดและทารก การจัดการสุขภาพชุมชนของ อสม. เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่คาดหวังได้ว่าจะสามารถแก้ปัญหาได้สำเร็จ โดยเป็นการบูรณาการนำหลักการศาสนาอิสลามและภูมิปัญญาพื้นบ้านเข้ากับกระบวนการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ โดยคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของชุมชน

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

กลุ่มเป้าหมายสำหรับการดำเนินการ คือ หญิงวัยเจริญพันธุ์ หญิงตั้งครรภ์ และหญิงหลังคลอดบุตรและทารก พื้นที่ ตำบลโละจูด อ. แว้ง จ.นราธิวาส

วัตถุประสงค์

เพื่อขับเคลื่อนแผนงานสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก โดยใช้หลักการ ๓ ก. บูรณาการเข้ากับการใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ หลักการของศาสนาอิสลาม และภูมิปัญญาพื้นบ้าน คือ หญิงวัยเจริญพันธุ์ หญิงตั้งครรภ์ และหญิงหลังคลอดบุตรและทารก

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนงานอนามัยแม่และเด็ก ถูกจัดทำขึ้นภายใต้การมีส่วนร่วมของผู้นำชุมชน นำศาสนาอิสลาม อบต. รพ.สต. เทศบาลตำบลบูเก๊ะตา และ อสม. โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากศูนย์พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จังหวัดนราธิวาส จำนวนเงิน 52,000 บาท โครงการชมรมสายใยแห่งครอบครัว ลูกเกิดรอด แม่ปลอดภัย จำนวนเงิน 60,000 บาท และการสนับสนุนรถรับ- ส่ง หญิงหลังคลอดจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล

นวัตกรรมนมแม่ สายใยรักแห่งครอบครัว มุ่งไปยังเป้าหมายที่เป็นหญิงวัยเจริญพันธุ์ ( แนะนำข้อปฏิบัติต่างๆเกี่ยวกับการตั้งครรภ์) หญิงตั้งครรภ์ ( คำแนะนำระหว่างการตั้งครรภ์ ให้สามีบันทึกภาวะซีดของภรรยา การแนะนำให้สามีดูแลภรรยา การรับประทานอาหารเสริมธาตุเหล็กและไอโอดีน และผักสดและสมุนไพรที่เป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านเป็นต้น) หญิงหลังคลอดและทารก (การออกเยี่ยมบ้านพร้อมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข การมอบของขวัญที่ประกอบด้วยสิ่งประดิษฐ์ ที่ทำจากสมุนไพรพื้นบ้านอันจำเป็นต่อสตรีหลังคลอด คำแนะนำในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ของขวัญที่เป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านผสมผสานกับหลักศาสนาอิสลาม เช่น เพลงกล่อมเด็กพื้นบ้าน โมบายสมุนไพร ช่อดอกไม้ไข่ต้ม)

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) การประเมินผลสำเร็จของงาน ใช้การลงพื้นที่ การทำงานร่วมกัน และรับฟังความคิดเห็นการสะท้อนกลับของปัญหาว่าได้รับการแก้ไข หรือไม่ อย่างไร

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• เกิดกิจกรรมอนามัยแม่และเด็กในชุมชนครอบคลุมหญิงหลังคลอดทั้งหมดในชุมชน ( 32 คน ) และคลอดที่สถานบริการทั้งหมด มีการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 59 กิจกรรมดังกล่าวนี้ครอบคลุมไปถึงหญิงตั้งครรภ์และหญิงวัยเจริญพันธุ์ทั้งหมดของชุมชน
• นวัตกรรมนมแม่ สายใยรักแห่งครอบครัว ถูกนำไปประยุกต์ใช้กับหญิงหลังคลอดและทารกอย่างประสบความสำเร็จ ( 32 คน ) มีความพึงพอใจในระดับร้อยละ 91 ขึ้นไป ( บันทึกสามีลดภาวะซีด โมบายสมุนไพรไล่ยุง สมุนไพรอาบน้ำหลังคลอด และเพลงกล่อมเด็ก)

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น แผนงานอนามัยแม่และเด็กที่เป็นกระบวนการทำงานแบบมีส่วนร่วมของชุมชน สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับหญิงวัยเจริญพันธุ์ หญิงตั้งครรภ์ และหญิงหลังคลอดบุตรและทารกอย่างได้ผล ส่งผลให้กลุ่มเป้าหมายเหล่านี้มีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน
-การยึดหลักศาสนา ส่งเสริมการทำความดี ห้ามปรามการทำชั่วการช่วยเหลือผู้ยากจน ผู้ด้อยโอกาส
-มีความมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง รับฟังความคิดเห็นของทุกฝ่ายนำมาวิเคราะห์ และพิจารณา
-ร่วมประสานและทำกิจกรรมในชุมชนเพื่อสังคมรับผิดชอบในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายจากชุมชนให้ดีที่สุด ไฝ่รู้ หาความรู้ตลอดเวลา ใช้คติ “ในโลกนี้มีอะไรมากมายที่เราไม่รู้ เราจึงต้องเรียนรู้ตลอดเวลา”รู้จักทำสิ่งใหม่ๆ กล้าคิดกล้าทำ กล้าเปลี่ยนแปลง และ ทำเพื่อประโยชน์ส่วนร่วม

ด้านทีมพี่เลี้ยง ทีมพี่เลี้ยงจาก รพ.สต. มีบทบาทที่สำคัญในการให้ข้อคิดเห็นเรื่องการจัดการ การวางแผนการดำเนินงาน สร้างความเข้มแข็งด้านวิชาการ ทำให้ อสม. มีความเชื่อมั่นในการทำงานด้านสุขภาพ และสามารถถ่ายทอดความรู้แก่ประชาชนในหมู่บ้าน จนได้รับการยอมรับและเชื่อถือ

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงานเพื่อน อสม. ในพื้นที่ มีความจำเป็นและสำคัญ ในการส่งเสริมการทำงาน การทำงานเป็นทีม เกิดกำลังใจซึ่งกันและกัน รู้สึกได้ถึงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นทีมงานที่มีคุณภาพ

ประวัติของ อสม.

นางมารีนี อาเดอนาน อายุ ๓๘ ปี นับถือศาสนาอิสลาม อาชีพรับจ้าง ทำงานเป็น อสม. เป็นเวลา ๑๕ ปี จบการศึกษา มัธยมศึกษาปีที่ ๖ การฝึกอบรมอื่น ๆ อีก คือ อบรมโครงการพัฒนาผู้ประกอบการรายย่อยหลักสูตรเสริมทักษะผู้ผลิตชุมชนด้านการจัดทำแผนธุรกิจ ปี ๒๕๔๘ อบรมหลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงชุมชน ปี ๒๕๕๓ อบรมแลกเปลี่ยนเรียนงานด้านอนามัยแม่และเด็กโครงการ UN อบรมหลักสูตรวิชาการสุขาภิบาลอาหารพิพาทจากสำนักคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ประชาชนหลักสูตรอาสาสมัครประชาสงเคราะห์พัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการจังหวัดนราธิวาส