การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเด่นระดับชาติ     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  อโรคยาคลินิกและปฏิทินการตรวจเต้านมด้วยตนเอง ณ บ้านหมู่ ๔ ตำบลหนองคอนไทย อำเภอหนองคอนไทย จังหวัดชัยภูมิ

สาขาการบริการสุขภาพในศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) และการสร้าง หลักประกันสุขภาพ

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นางราณี ถาดวิจิตร

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๕๐ หมู่ ๔ ตำบลหนองคอนไทย อำเภอหนองคอนไทย จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) เคยเป็นศูนย์กลางของชุมชนในการให้บริการสุขภาพต่อชาวบ้าน วัตถุประสงค์ของผลงานอสม.ชิ้นนี้ เพื่อ ดำเนินการจัดตั้งคลินิกการให้บริการสุขภาพขึ้นในศสมช. จัดตั้งหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ และดำเนินการใช้ปฏิทินการตรวจเต้านมด้วยตนเอง เพื่อให้บริการสุขภาพต่อชาวบ้าน บ้านหนองคอนไทย หมู่ ๔ ตำบลหนองคอนไทย อำเภอหนองคอนไทย จังหวัดชัยภูมิ เมื่อพ.ศ.๒๕๕๖ ผลการปฏิบัติงานพบว่า มีการจัดตั้ง อโรคยาคลินิก (เปิดวันจันทร์ พุธ และศุกร์ เวลา ๐๖.๓๐-๐๘.๓๐ น.) ขึ้นในศสมช.ของหมู่บ้าน พร้อมกับมีหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ (ให้บริการวันอังคาร และ พฤหัส เวลา ๐๕.๓๐-๒๐.๓๐ น.) สำหรับการปฐมพยาบาลเบื้องต้น การทำแผล กาตรวจคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การตรวจระดับน้ำตาลในเลือดและในปัสสาวะ เป็นต้น ผู้หญิงที่มาอายุ ๓๕ ปี ขึ้นไป จำนวน ๑๓๐๐ คน ได้รับองค์ความรู้และวิธีการตรวจเต้านมด้วยตนเอง โดยการใช้ปฏิทินการตรวจเต้านมด้วยตนเองในแต่ละเดือน คิดเป็นร้อยละ ๙๑.๓ ๙๘.๕ และ ๙๐.๙ สำหรับเดือน มกราคม กุมภาพันธ์ และมีนาคม ตามลำดับ ผลงานของอสม.ชิ้นนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการนำศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) มาอำนวยประโยชน์เพื่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของชาวบ้านในชุมชน

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

บ้านหนองคอนไทย หมู่ ๔ ตำบลหนองคอนไทย อำเภอหนองคอนไทย จังหวัดชัยภูมิ เป็นหมู่บ้านในชนบทที่อยู่ห่างไกลจากโรงพยาบาลอำเภอและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล จากจำนวนชาวบ้านทั้งหมด ๑๑๕๑ คน ใน ๒๖๕ ครัวเรือน มีผู้ป่วยเป็นโรคเบาหวาน ๑๐๗ คน โรคความดันโลหิตสูง ๖๓ คน และยังมีผู้ป่วยเรื้อรังด้วยโรคอื่นๆ จึงมาสู่ความคิดที่จะจัดตั้ง การให้บริการสุขภาพ (อโรคยาคลินิก) ขึ้นในศสมช.ของหมู่บ้าน พร้อมกับมีหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ เพื่อให้บริการสุขภาพต่อชาวบ้าน สืบเนื่องจากอุบัติการณ์ของมะเร็งเต้านมที่พบบ่อยในหญิงที่มีอายุ ๓๕ ปี ขึ้นไป กระทรวงสาธารณสุขได้ดำเนินโครงการ E-Inspection เพื่อตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเอง โดยมีเป้าหมายให้ครอบคลุมร้อย ๘๐ ของกลุ่มเป้าหมายดังกล่าว ซึ่งยังมีปํญหาในการดำเนินการ คือ กระบวนการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเองมีความยุงยากและซับซ้อน อีกทั้งเป้าหมายยังต่ำเกินไป จึงเป็นที่มาของการคิดค้นนวัตกรรม ปฏิทินการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเอง

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ดำเนินงาน ในพื้นที่บ้านหนองคอนไทย หมู่ ๔ ตำบลหนองคอนไทย อำเภอหนองคอนไทย จังหวัดชัยภูมิ เมื่อพ.ศ.๒๕๕๖

วัตถุประสงค์

ดำเนินการจัดตั้งคลินิกการให้บริการสุขภาพขึ้นในศสมช. จัดตั้งหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ และดำเนินการใช้ปฏิทินการตรวจเต้านมด้วยตนเอง เพื่อให้บริการสุขภาพต่อชาวบ้าน

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนงานการดำเนินงาน แผนงานการดำเนินงาน ถูกจัดทำขึ้นภายใต้ความร่วมมือระหว่าง ผู้แทนของ รพ.สต.และอบต. ผู้นำชุมชน และ อสม. ดำเนินการจัดตั้งคลินิกอโรคยา และหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ โดยได้รับการสนับสนุนวบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบล (๕๐๐๐๐ บาท) และ อบต. (๑๐๐๐๐ บาท)

นวัตกรรมปฏิทินการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเอง ถูกคิดค้นขึ้นมาโดยการดัดแปลงจากของเดิมให้มีรูปแบบที่สวยงาม น่าใช้งาน ตัวหนังสือเด่นชัด อันเป็นการต่อยอดโครงการ E-Inspection ของกระทรวงสาธารณสุขที่ให้ รพ.สต.ดำเนินงานตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเองในกลุ่มเป้าหมายที่เป็นหญิงอายุ ๓๕ ปีขึ้นไป

หมู่บ้านคู่ซี้บัดดี้ มุ่งส่งเสริมให้ชาวบ้านออกกำลังกายและตรวจคัดกรองโรคเรื้องรังที่ไม่ติดต่อ เช่น โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง เพื่อเป็นตำบลต้นแบบของ ตำบลจัดการสุขภาพ

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) ทำการประเมินจากกิจกรรมทางสุขภาพที่เกิดขึ้นจริง เช่น อโรคยาคลิกนิก หน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ รวมทั้งนวัตกรรมปฏิทินการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเอง และหมู่บ้านคู่ซี้บัดดี้

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• มีการจัดตั้งและดำเนินการ อโรคยาคลินิก (เปิดวันจันทร์ พุธ และศุกร์ เวลา ๐๖.๓๐-๐๘.๓๐ น.) ขึ้นในศสมช.ของหมู่บ้าน พร้อมกับมีหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ (ให้บริการวันอังคาร และ พฤหัส เวลา ๐๕.๓๐-๒๐.๓๐ น.) สำหรับการปฐมพยาบาลเบื้องต้น การทำแผล กาตรวจคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง การตรวจระดับน้ำตาลในเลือดและในปัสสาวะ เป็นต้น
• ผู้หญิงที่มีอายุ ๓๕ ปี ขึ้นไป จำนวน ๑๓๐๐ คน ได้รับองค์ความรู้และวิธีการตรวจเต้านมด้วยตนเอง โดยการใช้ปฏิทินการตรวจเต้านมด้วยตนเองในแต่ละเดือน คิดเป็นร้อยละ ๙๑.๓ ๙๘.๕ และ ๙๐.๙ สำหรับเดือน มกราคม กุมภาพันธ์ และมีนาคม ตามลำดับ ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ ๘๐ ของกระทรวงสาธารณสุข พบผลการตรวจผิดปกติ ๓ ราย ซึ่งได้ดำเนินการส่งต่อเพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาต่อไป
• ชาวตระหนักถึงการออกกำลังกายและการตรวจคัดกรองโรคเรื้อรังที่ไม่ติดต่อ หากมีปัญหาเรื่องเวลาของการออกกำลังกาย

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ศสมช. ได้ถูกนำมาใช้เป็นศูนย์กลางการให้บริการสุขภาพของชุมชน โดยการจัดตั้ง อโรคยาคลินิก และยังได้จัดตั้งหน่วยให้บริการสุขภาพเคลื่อนที่ ส่งผลให้ชาวบ้านเข้าถึงการให้บริการสุขภาพอย่างทั่วถึงยิ่งขึ้น อันเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิต นวัตกรรมปฏิทินการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยตนเองมีประโยชน์อย่างยิ่งต่อการส่งเสริมให้ผู้หญิงอายุ ๓๕ ปีขึ้นไป ทำการตรวจมะเร็งเต้านมด้วยตนเองอย่างทั่วถึง

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน นางราณี ถาดวิจิตร ปฏิบัติหน้าที่ อสม.เป็นระยะเวลา ๑๓ ปี เป็นผู้นำที่บำเพ็ญประโยชน์เพื่อชุมชนและสาธารณะมาอย่างต่อเนื่อง และเป็นนักประสานงานที่มีประสอทธิภาพ

ด้านทีมพี่เลี้ยง การสนับสนุนทางด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่ รพ.สต. หนองคอนไทย

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงาน อสม. มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และเป็นทีมงานคุณภาพ

ประวัติของ อสม.

นางราณี ถาดวิจิตร อายุ ๕๑ ปี อาชีพเกษตรกรและค้าขาย สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ ปฏิบัติหน้าที่ อสม.เป็นระยะเวลา ๑๓ ปี