การสังเคราะห์ข้อมูลผลงาน อสม. ดีเด่นระดับชาติ
และ อสม.ดีเยี่ยม



กลุ่มของผลงาน  การจัดการสุขภาพชุมชน อสม. ดีเยี่ยม     ปีที่ได้รับรางวัล พ.ศ.๒๕๕๗

ชื่อผลงาน  การป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนบ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร

สาขาที่เด่นของผลงาน  สาขาการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชน

เจ้าของผลงาน (อสม.)  นางถวัลย์รัตน์ คงรอด

สถานที่ติดต่อ   บ้านเลขที่ ๔๗ หมู่ ๕ บ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร

บทคัดย่อ

ผลงานของอสม.ดีเยี่ยมชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ ดำเนินพันธกิจการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชน หมู่ ๕ บ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร โดยอสม.เจ้าของผลงานได้ดำเนินโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๕ จนถึงปัจจุบัน (๒๕๕๗) เช่น มุกดาหารประสานใจแก้ไขปัญหาเอดส์ (๒๕๔๕) สานรักร่วมใจแก้ไขปัญหาเอดส์ (๒๕๔๖) ร่วมกันปันความรักให้เด็กที่ได้รับผลกระทบจากเอดส์ (๒๕๔๖) การพัฒนาเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอดส์ จ.มุกดาหาร (๒๕๔๘-ปัจจุบัน) การเข้าถึงการรักษา (๒๕๔๗-ปัจจุบัน) และเพื่อนช่วยเพื่อน (๒๕๔๗-ปัจจุบัน) ส่งผลให้ผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวโรคเอดส์ที่ถูกต้อง กล้าเปิดเผยตนเองให้ติดตามเยี่ยมได้ (๘ ราย จากจำนวน ๑๓ ราย) และยินมอมเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพ (๑๒ ราย จากจำนวน ๑๓ ราย) รวมทั้งมีการจัดตั้งเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์เพื่อดูแลให้บริการเพื่อนสมาชิกจำนวน ๗ เครือข่าย ขณะที่ชาวบ้านในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวโรคเอดส์เพิ่มมากขึ้น ให้การยอมรับผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ และตระหนักถึงการป้องกันโรคเอดส์มากยิ่งขึ้น การประเมินความเสี่ยงต่อโรคเอดส์ด้วยลูกปัด เป็นนวัตกรรมที่นำมาใช้ในการสร้างความรู้ความเข้าใจต่อโรคเอดส์อย่างได้ผล

สถานการ์และความสำคัญของปัญหา

สถานการณ์การติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ ของบ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร เป็นปัญหาที่น่าเป็นห่วง และมีแนวโน้มที่จะรุนแรงมากยิ่งขึ้น (ปัจจุบันมีผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ ๑๓ คน) อันเนื่องมาจากพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศที่เปลี่ยนคู่นอนที่ไม่ใช่สามีและภรรยาของตน และเยาวชนมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร อีกทั้งผู้คนยังขาดความรู้ความเข้าใจ และการตระหนักต่อการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี นอกจากนี้ผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ยังได้รับการตีตราจากสังคม ทำให้ไม่กล้าเปิดเผยตนเอง อันส่งผลต่อเนื่องให้ไม่สามารถเข้าถึงการรักษาพยาบาล มีปัญหาคุณภาพชีวิตและการปฏิสัมพันธ์กับชุมชน ในฐานะที่อสม.เจ้าของผลงานนี้เป็นหนึ่งในผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวี และได้รับผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตมาก่อน จึงเกิดแรงบันดาลใจที่จะดำเนินโครงการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ในชุมชนบ้านหนองแอก เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจต่อโรคเอดส์ในหมู่ชาวบ้าน ผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ อีกทั้งจะสร้างเครือข่ายเพื่อช่วยเหลือผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ให้ได้รับการดูแล ได้รับการยอมรับจากชุมชน และเข้าถึงการรักษาพยาบาล รวมทั้งขยายเครือข่ายความร่วมมือสร้างเครือข่ายไปยังชุมชนต่างๆของจ.มุกดาหาร

แนวคิดในการดำเนินการ/กรอบแนวคิด

ดำเนินงาน ในพื้นที่บ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๕-๒๕๕๗ และขยายเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ไปยังชุมชนต่างๆของจ.มุกดาหาร

วัตถุประสงค์

ดำเนินกิจกรรมและโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนบ้านหนองแอก เพื่อส่งเสริมสุขภาพ การใช้ชีวิตในสังคม และคุณภาพชีวิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ บ้านหนองแอก ต.บางทรายใหญ่ อ.เมือง จ.มุกดาหาร

วิธีการ/ขั้นตอน/กระบวนงาน

แผนดำเนินงาน จัดทำโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนและดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๕-๒๕๕๗ ภายใต้ความร่วมมือและการสนับสนุนจาก อสม. ผู้ใหญ่บ้านและผู้นำชุมชน เจ้าอาวาส องค์การบริหารส่วนตำบล ผู้อำนวยการโรงเรียนและครู เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและโรงพยาบาลมุกดาหาร พัฒนาตนเองโดยเข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตรต่างๆที่เกี่ยวกับการป้องกันและการแก้ไขปัญหาโรคเอดส์

การดำเนินงาน จัดตั้งทีมงานอสม.เพื่อขับเคลื่อนโครงการต่างๆ เริ่มตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๕ รวมทั้งจัดตั้งเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์

การประเมินผลสำเร็จของผลงาน

วิธีการประเมินผลสำเร็จ (การเก็บรวบรวมข้อมูล ฯลฯ) กิจกรรมและโครงการการป้องกันและการแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ที่เกิดขึ้นจริง จำนวนผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ที่ได้รับการดูแล และเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ที่มีการดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรม

ผลผลิตที่เกิดขึ้น
• เกิดโครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนบ้านหนองแอกอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๔๕ สืบต่อมากระทั่งปัจจุบัน (พ.ศ.๒๕๕๗) เช่น มุกดาหารประสานใจแก้ไขปัญหาเอดส์ (๒๕๔๕) สานรักร่วมใจแก้ไขปัญหาเอดส์ (๒๕๔๖) ร่วมกันปันความรักให้เด็กที่ได้รับผลกระทบจากเอดส์ (๒๕๔๖) การพัฒนาเครือข่ายผู้ติดเชื้อ จ.มุกดาหาร (๒๕๔๘-ปัจจุบัน) การเข้าถึงการรักษา (๒๕๔๗-ปัจจุบัน) และเพื่อนช่วยเพื่อน (๒๕๔๗-ปัจจุบัน)
• ผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ในชุมชนเปิดเผยตนเองให้ติดตามเยี่ยมได้ ๘ ราย จากจำนวน ๑๓ ราย และเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ ๑๒ ราย จากจำนวน ๑๓ ราย
• เกิดเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์เพื่อดูแลให้บริการเพื่อนสมาชิกจำนวน ๗ เครือข่าย
• ชาวบ้านในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวโรคเอดส์เพิ่มมากขึ้น ให้การยอมรับผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ ไม่มีการตีตราจากชุมชน และตระหนักถึงการป้องกันโรคเอดส์มากยิ่งขึ้น
• การประเมินความเสี่ยงต่อโรคเอดส์ด้วยลูกปัด เป็นนวัตกรรมที่นำมาใช้ในการสร้างความรู้ความเข้าใจต่อโรคเอดส์อย่างได้ผล
• การดำเนินการในปีพ.ศ.๒๕๕๗ กลุ่มเป้าหมายจาก ต.บางทรายใหญ่ ต.คำอาฮวน และเทศบาลเมืองมุกดาหาร จำนวน ๘๐ คน ยินดีรับคำปรึกษา ๓๐ คน และ ยินยอมตรวจเลือดด้วยความสมัครใจ ๘ คน

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
• โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคเอดส์ในชุมชนที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องและจริงจัง ส่งผลให้ผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ส่วนใหญ่ในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวโรคเอดส์ที่ถูกต้อง ได้รับการดูแลจากเครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์ (ขยายตัวเพิ่มขึ้นเป็น ๗ เครือข่าย) มีความมั่นใจในการเปิดเผยตนเองต่อชุมชน เข้าถึงการรักษาพยาบาล และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• กลุ่มเป้าหมายที่มีพฤติกรรมเสี่ยงบางส่วนยินดีเข้ามาขอรับคำปรึกษาเกี่ยวกับโรคเอดส์และ ยินยอมตรวจเลือดด้วยความสมัครใจ
• ระดับชาวบ้านและชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวโรคเอดส์ที่ถูกต้อง ยอมรับผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ให้สามารถอยู่ร่วมอาศัยในชุมชน
• เครือข่ายผู้ติดเชื้อและผู้ป่วยโรคเอดส์เป็นเครือข่ายที่มีประโยชน์อย่างยิ่ง สามารถเข้าถึงผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ได้อย่างเป็นรูปธรรม

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ/ปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จของผลงาน

ด้านเจ้าของผลงาน นางถวัลย์รัตน์ คงรอด เป็นหนึ่งในผู้เคราะห์ร้ายที่ติดเชื้อเอชไอวีจากสามี กล้าหาญที่เผยเผยตัวเองต่อสาธารณะ และอุทิศตนอย่างแน่วแน่เพื่อทำงานให้กับผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์ ตั้งแต่พ.ศ.๒๕๔๕

ด้านทีมพี่เลี้ยง การสนับสนุนทางด้านวิชาการจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุข รพ.สต.บางทรายใหญ่ เจ้าหน้าที่สังคมสงเคราะห์และเจ้าหน้าสาธารณสุขจากโรงพยาบาลมุกดาหาร และการสนับสนุนด้านกำลังใจจากองค์กรส่วนส่วนท้องถิ่นและผู้นำในพื้นที่ เช่น ผู้ใหญ่บ้านและผู้นำชุมชน เจ้าอาวาส องค์การบริหารส่วนตำบล ผู้อำนวยการโรงเรียนและครู

ด้านทีมบริหารจัดการ ทีมงาน อสม. มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และเป็นทีมงานคุณภาพที่มีความมุ่งมั่นที่จะดำเนินงานเพื่อผู้ติดเชื้อเอชไอวีและผู้ป่วยโรคเอดส์

ประวัติของ อสม.

นางถวัลย์รัตน์ คงรอด อายุ ๔๓ ปี สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๖ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ระยะเวลาที่เป็นอสม. ๒๒ ปี